Türk bilim ekibi, 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi kapsamında yaklaşık 14 bin kilometrelik zorlu bir yolculuğun ardından Beyaz Kıta’ya ulaştı. Yoğun sis ve fırtınalara rağmen King George Adası’na varan 25 kişilik ekip, yaşam bilimlerinden yer bilimlerine uzanan 14 farklı projeyi hayata geçirmek için kolları sıvadı. Prof. Dr. Burcu Özsoy liderliğindeki ekip, gezegenin geleceğine ışık tutacak veriler toplamak için heyecanla çalışmalara başladı.
T.C. Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın desteğiyle ve TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü’nün özenli koordinasyonuyla düzenlenen 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi, nihayet Beyaz Kıta’ya ayak bastı! İstanbul’dan yola çıkan 25 kişilik dinamik Türk bilim ekibi, yaklaşık 14 bin kilometrelik soluk kesen bir yolculuğun ardından Antarktika’ya ulaştı ve bilimsel maratonlarına start verdi.
Brezilya ve Şili rotasını takip eden ekip, tam 5 gün süren meşakkatli bir intikal sonrası King George Adası’nda ilk molasını verdi. Güneyin 103. enlemine uzanan bu keşif, sadece fiziksel bir yolculuk değil, aynı zamanda Antarktika’nın zorlayıcı koşullarına uyum sağlamanın da ilk adımı oldu.
“Fin del Mundo” yani dünyanın sonu olarak bilinen Punta Arenas, Antarktika’ya açılan son kapı olma özelliği taşıyor. Ancak bu sefer, son kapı pek de misafirperver değildi. Beyaz Kıta’daki yoğun sis ve şiddetli fırtınalar nedeniyle uçuşlar peş peşe iptal olunca, bilim ekibimiz Punta Arenas’ta tam 3 gün boyunca beklemek zorunda kaldı. Bu, hem fiziksel hem de zihinsel bir sınavdı.
Nihayet hava koşullarının elvermesiyle birlikte, tarifesiz bir uçakla King George Adası’ndaki Teniente Marsh Havalimanı’na inen ekip, vakit kaybetmeden ada açıklarında demirli “Sola” isimli araştırma gemisine geçti. Antarktika’daki gerçek serüven işte bu gemi seferiyle başladı!
Türk bilim insanları, “Sola” gemisiyle önce Dismal Adası’na, ardından da Türkiye’nin bilimsel araştırma kampının bulunduğu, Beyaz Kıta’daki köprümüz Horseshoe Adası’na geçmeyi planlıyor. Bu adalar, yeni keşiflere kapı aralayacak önemli duraklar olacak.
“Bilim ve Barış Kıtası” olarak anılan Antarktika’da görev yapacak ekip, sadece bir alanda değil, yaşam bilimleri, fiziki bilimler, yer bilimleri ve sosyal bilimler gibi geniş bir yelpazede tam 14 farklı bilimsel projeyi hayata geçirecek. Bu projeler, gezegenimizin geleceğine dair paha biçilmez veriler sunacak.
10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, yaşananları tüm samimiyetiyle paylaştı. “Aslında ilk planımız çarşamba günü Antarktika’ya uçmaktı ancak olumsuz hava koşulları nedeniyle bu uçuşu gerçekleştiremedik. Yaklaşık bir haftadır Antarktika’ya yapılan tüm uçuşlar iptal ediliyordu” diyerek bekleyişin zorluğunu gözler önüne serdi.
Özsoy, bir önceki uçuş denemelerini anlatırken heyecanlı anları da aktardı: “Hava şartları uygun gibi görünüyordu, şansımızı denedik. Uçağa bindik, kemerlerimizi bağladık ve tam pistin ucundayken Antarktika’da sis yeniden etkisini gösterdi. Geri dönmek zorunda kaldık.” Bu anlar, kutup koşullarının ne kadar öngörülemez olduğunun kanıtıydı.
Ekibin nihayet Beyaz Kıta’ya ulaştığı günkü açıklamalarında ise coşku hakimdi: “Bugün Antarktika’ya intikalimizi gerçekleştireceğiz. Ayrıca bu yolculukta farklı ülkelerden bilim insanlarına ev sahipliği yapıyoruz. İspanya, Portekiz, Kore, Bulgaristan ve Ekvador’dan araştırmacılar bizim uçağımızda yer alacak. Bunun yanında Almanya, Hırvatistan, Romanya ve Yunanistan’dan bilim insanları da bizimle birlikte Antarktika’ya ulaşacak. Antarktika’da bizi güzel bir havanın karşılamasını umuyoruz. Bilimsel çalışmalara başlamak için oldukça heyecanlıyız.” Bu, uluslararası iş birliğinin en güzel örneklerinden biriydi.
Prof. Dr. Özsoy, Punta Arenas Havalimanı’ndaki Antarktika uçuş kapısının kendisi için özel bir anlam taşıdığını da vurguladı. İlk kez 2006’da bu kapıdan Antarktika’ya uçtuğunu ve aradan geçen 20 yıla rağmen aynı heyecanı hissettiğini dile getirdi. Bu, bir tutkunun hikayesiydi.
Antarktika’ya iniş sonrası, alışılmışın dışında, güneşli ama sisli bir havada demeç veren Özsoy, duygularını şöyle aktardı: “Normalde bu demeci çok rüzgarlı ve soğuk bir havada verirdim. Şu anda güneş var ancak bir yandan da baktığımızda sıcak hava ile soğuk iklimin birleşmesi sonucu oluşan yoğun sis nedeniyle üç gün önce inmemiz gereken Antarktika’ya ancak bugün ulaşabildik. Hafif bir rüzgar var ve güneşte kaldığınızda, sandığınız kadar üşümeyeceğinizi hissediyorsunuz. Çok şükür buradayız. Bu bizim için son derece önemli, çünkü Antarktika’da geçirdiğimiz her gün, bilim insanlarının sahada yürüteceği çalışmalar açısından büyük değer taşıyor.” Her anın kıymetini vurgulayan bu sözler, bilime adanmışlığın bir yansımasıydı.
12. Antarktika seferini gerçekleştiren Özsoy, ilk kez bu kadar güneşli bir hava ile karşılaştığını da ekledi. “İklim değişikliğinin kritik bir sürece girdiği bu dönemde Türkiye, bu yıl 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi’ni icra ediyor. 10 yılda 200’ün üzerinde Türk bilim insanı Antarktika’da çalışmalar yaparak değişen iklimin hangi noktadan nereye doğru ilerlediğine mercek tutuyor.” Bu sayı, Türkiye’nin kutup araştırmalarına verdiği önemin bir göstergesiydi.
Bu çalışmaları, gezegenin “kara kutusu” olarak adlandırılan Antarktika’dan yapmanın son derece önemli olduğunu vurgulayan Özsoy, toplanan verilerle geçmişi ve bugünü öğrenip geleceğe ışık tutulabileceğini kaydetti. Adeta bir zaman makinesinin anahtarı Antarktika’da gizliydi.
Türk bilim heyetini, Şili’nin Santiago kentindeki Arturo Merino Benitez Uluslararası Havalimanı’nda, Türkiye’nin Santiago Büyükelçisi Ahmet İhsan Kızıltan ve Büyükelçilik personeli karşıladı. Bu sıcak karşılama, iki ülke arasındaki güçlü bağların bir işaretiydi.
Büyükelçi Kızıltan, Türkiye’nin Antarktika bilim seferlerinin 10. yılı dolayısıyla bu yılın özel bir anlam taşıdığını belirterek şunları söyledi: “Türkiye’nin Antarktika’ya başlattığı bilimsel seferlerin onuncu yılı, dolayısıyla bu alanda Türkiye’nin yaptığı yatırım, Türkiye’nin Antarktika’da yapılan bilimsel araştırmalara ne kadar önem verdiğini ve sürekli hale getirilmesi de bu önemi özetliyor.” Kızıltan, bu projelerin Türkiye’nin küresel bilim arenasında oynadığı rolü pekiştirdiğini de ifade etti.
Ekibin yaklaşık bir ay boyunca yürüteceği bilimsel çalışmalar için Şili makamlarına desteklerinden ötürü teşekkür eden Kızıltan, iki ülke arasındaki bilimsel iş birliğinin sadece akademik bir çaba olmadığını, aynı zamanda Türkiye-Şili ilişkilerinin de önemli bir yapı taşı olduğunu vurguladı. Bilimin, milletlerarası dostluk köprüleri kurmadaki gücü bir kez daha ortaya çıkıyordu.