Ukrayna, Rus balistik füzelerine karşı savunmada kritik öneme sahip olan ABD yapımı Patriot füze sistemlerinin stoklarının tükenme noktasına geldiğini duyurdu. Bu durum, ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasındaki kamuoyu önündeki gerilimin arttığı bir döneme denk geldi.
Beyaz Saray’ın Rus dizeli ithalatı anlaşması ve Ukrayna’nın Rusya’nın petrol altyapısına yönelik saldırılarını durdurması yönündeki baskısı, iki lider arasındaki tansiyonu yükseltti. Zelenski, Trump’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı anlaşma sonrası ihanete uğramış hissettiğini belirtirken, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılara devam edeceğini açıkladı.
Zelenski, aylardır balistik füzeleri düşürmede etkili olan Patriot füzelerinin azaldığı konusunda uyarıda bulunuyordu. Ancak, küresel stokların yetersizliği ve diğer ülkelerin kendi savunma ihtiyaçları nedeniyle bu füzeleri temin etmek zorlaşıyor. Son saldırılarda Rus balistik füzelerinin büyük bir kısmının, füze eksikliği nedeniyle engellenemediği bildirildi.
Çarşamba sabahı Rus balistik füzeleri, Kiev’deki üç elektrik santralini ve Harkov’daki enerji altyapısını hedef aldı. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti, 25 kişi yaralandı. Ukrayna Hava Kuvvetleri, bu saldırı sırasında dört Rus balistik füzesini engellediğini açıklasa da, bu durumun eldeki son Patriot füzelerinin kullanıldığını gösterdiği düşünülüyor.
Ukrayna’nın Patriot füzelerini tamamen tüketmesi ilk kez yaşanmıyor. Zelenski, daha fazla stok elde etmek için kamuoyu önünde sürekli çaba gösteriyordu. Ağustos ayında bir Amerikan medya kuruluşu, Ukrayna’daki bir Patriot sistemine erişim izni alan ilk yayın organı olmuş ve o dönemde Ukraynalı yetkililer füzelerin neredeyse tükendiğini belirtmişti.
Zelenski, ağustos ayında yaptığı açıklamada, müttefikleriyle milyonlarca telefon görüşmesi yaparak daha fazla Patriot füzeleri için anlaşmalar yapmaya çalıştığını ve ülkenin acil ihtiyaç duyduğu füzelerin sadece onda birine sahip olduğunu ifade etmişti. Bir ay sonra Ukrayna Devlet Başkanı, ABD’den Patriot füzeleri üretmek için lisans alacaklarını öne sürse de, ABD Başkanı Donald Trump bu konuda net bir yanıt vermedi ve lisans hiçbir zaman verilmedi.
Moskova’nın Ukrayna’nın enerji altyapısını vurmaya devam etmesi ve Washington’un Kiev’den Rus yakıt tesislerine yönelik saldırıları durdurmasını istemesi üzerine Zelenski ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki gerilim son günlerde daha da arttı. Zelenski, Rusya’ya yönelik enerji saldırılarını durdurmayı ancak karşılığında asgari düzeyde de olsa daha fazla Patriot füzesi verilmesi halinde kabul edebileceğini söyledi.
Zelenski, çarşamba günü yaptığı açıklamada, Amerikan başkanının saldırgana baskı yoluyla barışı yakınlaştırmak için gerekli tüm etkili araçlara sahip olduğunu belirterek, Ukrayna için ek Patriot füze paketleri istediklerini yineledi. ABD’deki ara seçimler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump, küresel dizel fiyatlarındaki artışın faturasını giderek artan bir şekilde Ukrayna-Rusya savaşına kesiyordu.
İki Avrupalı yetkili, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin bu hafta başlarında Ukrayna’yı ve Avrupa’daki müttefiklerini uyardığını aktardı. Uyarıya göre Kiev’in Rus enerji tesislerine yönelik saldırılarını durdurmaması halinde, ABD silahlarının Avrupa tarafından satın alınması ve Ukrayna için istihbarat paylaşımı askıya alınabilirdi. Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon’dan gelen uyarılar hafta sonu yetkililere iletildi.
ABD Başkanı Donald Trump o zamandan beri ABD’nin Ukrayna ile istihbarat paylaşımını durdurmadığı konusunda ısrar etti. Eğer yönetim Avrupa silah alımlarını askıya almaya karar verirse, bu durum balistik füzelere karşı savunma için kullanılan Patriot füzelerinin gelecekteki sevkiyatlarını tehdit edebilir.
Ukrayna, bu hafta aynı zamanda istihbarat paylaşımındaki kesintiler ve Elon Musk’ın Starlink’inin askeri sınıf versiyonu Starshield’deki kısıtlamalarla da mücadele ediyor. Bu nedenle füzelerin tükenmesi ülkeyi rahatsız eden tek sorun olmaktan uzak. Ukraynalı yetkililer, askeri operasyonları, lojistiği ve insansız hava aracı saldırılarının engellenmesini sekteye uğratan Starshield’in yavaşlatılmasına hazırlıksız yakalandıklarını belirtti.
Perşembe gününe kadar Starshield operasyonları kısmen normale dönmüş olsa da, Ukraynalı yetkililer yüksek hızlı askeri mühimmatlar için hala bazı sorunlar olduğunu ifade etti. SpaceX CEO’su Musk, Starshield sistemlerinin ABD hükümetine ait olduğunu ve onun tarafından kontrol edildiğini belirterek, hızına veya kullanımına yönelik her türlü sınırın ABD ordusuna ve başkanına bağlı olduğunu kaydetti.
Ukrayna Savunma Bakanlığı’ndan bir kaynak, Starshield operasyonlarının yeniden başladığını ve devam ettiğini söyledi. Kaynak, bakanlığın dünkü kısıtlamaların tüm nedenlerini ve koşullarını belirlemek için ilgili tüm taraflarla görüştüğünü ekledi. Ancak Zelenski, bazı kısıtlamaların hala yürürlükte olduğunu belirtti. Ukrayna Devlet Başkanı, savunma yeteneklerinin hızının yapay olarak kısıtlandığı bir dönemde Rusya’nın gece yarısından bu yana 850’den fazla saldırı uçağı fırlattığını söyledi.
Ukrayna’nın Washington’daki diplomatı Denys Sienik, Starshield hızlarının iyileştiğini ancak tam olarak normale dönmediğini doğruladı. Sienik, her şeyin önceki seviyeye dönmesini umduklarını ifade etti. Başka bir Ukraynalı yetkili ise Kiev’in SpaceX veya Pentagon’dan herhangi bir yanıt alamadığını aktardı. İsminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bir Ukraynalı insansız hava aracı komutanı, birliğinin çarşamba günü Starlink operasyonlarında kısıtlamalar yaşadığını ve bunun bazı saldırı uçaklarının hedeflerine ulaşmasını engellediğini belirtti.
