Türkiye’de mal varlığına yönelik suçlarla ilgili dikkat çeken bir istatistik paylaşıldı. İncelemelere göre, 214 bin 847 suç vakasının yüzde 72,6’sını (156 bin 68) dolandırıcılık suçları oluşturuyor. Bu vakaların incelenmesi sonucunda, adli makamlara intikal eden dosyalar ve polise yansımayan olaylar dikkate alındığında, tahmini ekonomik kaybın 50 milyar lirayı aştığı belirtiliyor. Ancak mevcut sistemde, suçlular ele geçirdikleri hesaplardan hızla haksız kazanç transferi yapabilirken, mağdurların başvuruları, yasal süreçlerin işlemesi ve bankaların tedbir alması aylar sürebiliyor.
Bu durum, suçlulara zaman avantajı sağlarken, yavaş ilerleyen resmi prosedürlerin bürokrasinin suçlular lehine çalışmasına neden olduğu vurgulanıyor. İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan DOLUNAY Projesi, finansal suçlardaki bu “zaman asimetrisini” ortadan kaldırmayı ve dolandırıcılık olaylarına ilk andan itibaren koordineli müdahale etmeyi amaçlıyor.
DOLUNAY Projesi kapsamında, 24 saat aktif olan Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi’nde, Cumhuriyet savcısı toplanan verileri derhal hukuki karara dönüştürürken, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) kara para ve kripto varlık rotalarını tespit edecek. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) ve belirlenen banka temsilcileri şüpheli hesaplara anlık bloke koyacak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) GSM operatörleriyle işbirliği yaparak dolandırıcıların iletişimini keserken, Siber Güvenlik Başkanlığı zararlı bağlantıları engelleyecek. Aynı zamanda, emniyet ve jandarma birimleri saha istihbaratıyla şüphelileri tespit edip fiziki operasyonları yönetecek.
Proje, vatandaşların dolandırıcılık bildiriminde bulunmasıyla başlıyor. Kurulan ihbar sistemi sayesinde mağdurlar, e-Devlet onayıyla mobil uygulama üzerinden, 112 Acil Çağrı Merkezi aracılığıyla veya doğrudan kolluk birimlerine başvurarak ihbarda bulunabilecek. İhbarda paylaşılan kimlik numaraları, banka hesap numaraları, SMS içerikleri, dekontlar ve zararlı internet bağlantıları sisteme aktarılacak. Bildirim ve sisteme giriş süreci 10 dakikadan kısa bir sürede tamamlanacak.
Gelen veriler yapay zeka destekli analiz altyapısı tarafından işlenecek. Yapay zeka, kullanılan dolandırıcılık yöntemini, risk seviyesini ve suç ağının bağlantılarını otomatik olarak analiz ederek 1 dakikadan daha kısa bir sürede profilleme işlemini tamamlayacak. Gelişmiş algoritma, hangi kurumun ne tür tedbirler alması gerektiğini belirleyerek dosyayı merkezdeki Cumhuriyet savcısına dijital olarak sunacak. Savcının incelemesi ve onay süreci 5 dakikadan kısa sürecekken, bankalar arası koordinasyon 2 dakikadan az bir sürede tamamlanacak. Bu sayede, mobil uygulama ve çağrı merkezlerinden alınan ihbarlar en fazla 18 dakikada adli süreçlere dönüştürülecek.
Ayrıca, MASAK’a mali analiz ve kripto varlık dondurma yönlendirmesi, BTK’nın suçta kullanılan GSM hatlarının iletişimini kesmesi ve Siber Güvenlik Başkanlığının zararlı bağlantıları engellemesi eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek.
Tek tutanak sistemi, kurumlar arası fiziki yazışma ve kargo sürelerini ortadan kaldırarak tüm adli ve önleyici işlemleri “Acele Önlem ve Suç Önleme Tutanağı” adı altında tek bir dijital belgede birleştirecek. Bu dosya, soruşturmayı yürütecek olan başsavcılığa hızlıca sevk edilecek. Operasyonun farklı aşamalarında vatandaşlara SMS ile bilgilendirme yapılacak. Süreç içerisinde mağdurlara bilgi vermek amacıyla çeşitli aşamalarda mesajlar gönderilecek.
DOLUNAY Projesi’nin yasal zemine oturtulması için mevzuat hazırlıkları başlatıldı. Projenin hayata geçirilmesi için ilgili kurumların görevleri, yetkileri ve sorumlulukları netleştirilecek, kurumlar arası veri paylaşımı ve hızlı müdahale süreçlerini kapsayan düzenlemeler yapılacak. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında ilgili kurumların katılımıyla yapılacak toplantıda proje ele alınacak.
