Nisan ayında İran semalarında düşen bir ABD F-15 savaş uçağının pilotunun, kurtarılmasının ardından istihbarat birimlerine verdiği ifadeler, ABD istihbaratında yeni bir tartışma başlattı. Pilot, uçağından atılmadan önce havada birbirine bağlı gibi hareket eden çok sayıda İran insansız hava aracını (drone) gözlemlediğini belirtti. Bu gözlem, İran’ın drone teknolojisindeki potansiyel yeni yeteneklerine işaret ediyor.
Pilot, CNN International’a konuşan kaynaklara göre, gözlemlediği drone’ların tekil değil, bir bütün halinde hareket ettiğini tarif etti. İddiaya göre, büyük drone’ların altında daha küçük drone’lar bulunuyordu ve bu yapı, bir denizanasını andıran bir görüntü oluşturuyordu. Bir kaynak, pilotun bu durumu, “Büyük drone’ların altında bacak gibi görünen küçük drone’lar vardı. Birlikte hareket ediyorlardı” şeklinde aktardı. Başka bir kaynak ise pilotun bu manzarayı adeta bir “drone’dan mayın tarlası” olarak tanımladığını belirtti.
Pilotun bu şaşırtıcı ifadesi, ABD istihbarat birimlerinde İran’ın daha önce değerlendirilmeyen bir drone kabiliyetine ulaşmış olabileceği endişesini doğurdu. Ancak, olayın hemen ardından pilotun sarsıntı geçirmesi nedeniyle, istihbarat yetkilileri pilotun gördüklerini ne kadar net hatırladığı konusunda da değerlendirmeler yapıyor. Bu kapsamda, “Pilot gerçekten bilinmeyen bir drone kabiliyetine mi tanık oldu, İran bir deneme mi yapıyordu, yoksa çölde oluşan bir serap mı gördü?” gibi olasılıklar tartışılıyor. Yetkililerin, pilotun ifadesini alırken, “Gördüğünü söylediğin şeyden emin misin?” şeklinde sorular sorduğu aktarıldı.
F-15 savaş uçağının düşme nedenine ilişkin araştırmalar sürerken, pilotun gördüğünü belirttiği drone formasyonunun uçağın düşürülmesinde rol oynayıp oynamadığı ihtimali de değerlendiriliyor. Kaynaklara göre, pilotun anlattığı sistemin teknik karşılığı, bir operatörün aynı anda birden fazla drone’u yönlendirebilmesini sağlayan “one-to-many meshed networking” (tek merkezden çoklu drone ağı) olarak biliniyor. ABD istihbaratının daha önce İran’ın bu seviyede bir kabiliyete sahip olduğunu öngörmediği, ancak İran’ın drone teknolojisini geliştirmek için Rusya ve Çin’den destek aldığına dair raporların bulunduğu belirtiliyor.
Drone savaşı ve savunma teknolojileri uzmanı Emma Bates, CNN’e yaptığı değerlendirmede, böyle bir sistemin ciddi bir tehdit oluşturabileceğini belirtti. Bates, drone’ların belirli bir şekli koruyarak koordineli hareket edebilmesi ve üzerinde patlayıcı taşıması halinde, bunun çok etkili bir saldırı yöntemi olabileceğini ifade etti. Bu iddialar, ABD ile İran arasında devam eden müzakere sürecinin sürdüğü bir dönemde gündeme geldi.
